Türkiye’nin ev sahipliği yaptığı NATO Zirvesi geride kaldı. Liderlerin verdiği mesajlar, yapılan kritik temaslar ve diplomatik fotoğraflar çok konuşuldu ve uzun süre de konuşulacak. Ancak zirvenin belki de en önemli başarısı, kamuoyunun gündemine hiç düşmeyen gelişmelerdi. Çünkü güvenlikte gerçek başarı, yaşanan krizler değil, yaşanmasına fırsat verilmeyen krizlerdir.
SON BİR AYDA GÜVENLİK AĞI ÖRÜLDÜ
Ankara’da gerçekleştirilen zirvenin güvenlik planlaması da tam olarak bu anlayış üzerine inşa edildi. Amaç, sadece zirve alanını korumak değildi, tehdidin daha Ankara’ya ulaşmadan karşılanması, risklerin oluşmadan bertaraf edilmesi ve başkentin çok katmanlı bir güvenlik mimarisiyle çevrelenmesiydi. Bu nedenle güvenlik planı yalnızca Ankara’yı kapsamadı. Başkente komşu iller, bu illere komşu şehirler, sınır illeri ve sahil illerini içine alan kademeli bir güvenlik kalkanı oluşturuldu. Son bir ay boyunca kamuoyunun büyük ölçüde fark etmediği, sessiz ama etkili bir güvenlik ağı adım adım devreye alındı.
ÜÇ GÜVENLİK KUŞAĞI OLUŞTURULDU
Bu mimari üç güvenlik kuşağı üzerine kuruldu. Birinci kuşak doğrudan zirvenin gerçekleştirildiği alanları ve devlet başkanlarının kullanacağı güzergâhları kapsıyordu. İkinci kuşakta havalimanları, oteller, terminaller, tren garları ve ana ulaşım noktaları yer aldı. Üçüncü kuşakta ise Ankara’nın tamamı; raylı sistemler, pasaport ve kimlik kontrolleri ile şehir genelindeki tüm kritik alanlar güvenlik planının parçası hâline getirildi.
İLK AŞAMA BİR AY ÖNCE BAŞLADI
Bu yapının başarısını sağlayan unsur ise üç aşamalı hazırlık süreciydi. İlk aşama, zirveden yaklaşık bir ay önce başladı. İstihbarat faaliyetleri yoğunlaştırıldı. Sınır güvenliği tedbirleri artırıldı. Arama ve kontrol noktalarının sayısı yükseltildi. Konaklama tesislerinde denetimler sıkılaştırıldı. İkinci aşama, zirveye bir hafta kala devreye girdi. Bu kez teknolojinin bütün imkânları kullanıldı. Siber devriyeler artırıldı. Dijital ortam sürekli takip edildi. Yüz tanıma sistemleri ve gelişmiş analiz yöntemleriyle olası riskler henüz ortaya çıkmadan tespit edilmeye çalışıldı.
Son aşama ise zirve öncesindeki son 72 saatti. Tüm güvenlik tedbirleri en üst seviyeye çıkarıldı. Şüpheli araçlar ve şahıslar yakın takibe alındı. Zirve alanında yalnızca vatandaşın görebildiği güvenlik önlemleri değil, görünmeyen koruma katmanları da oluşturuldu. Rakamlar, sahadaki hummalı çalışma ve bu organizasyonun büyüklüğünü ortaya koyuyor. NATO süresince toplam 56 bin 288 İçişleri Bakanlığı personeli görev yaptı. Ancak güvenlik yalnızca sokaktaki polis ve jandarmadan ibaret değildi. Sahada görev yapan binlerce personelin yanı sıra, neredeyse aynı ölçekte görünmeyen bir çalışma da masa başında yürütüldü. İstihbarat merkezleri, analiz ekipleri, koordinasyon birimleri ve dijital güvenlik merkezleri operasyonun görünmeyen yüzünü oluşturdu.
PROTESTOLAR DA YAKINDAN TAKİP EDİLDİ
NATO Zirvesi süresince protesto gösterileri de yakından takip edildi. Zirveyi protesto amacıyla 43 ilde toplam 248 eylem ve etkinlik gerçekleştirildi. Bu organizasyonlara 23 bin 474 kişi katıldı. Güvenlik planlamasında hem kamu düzeninin korunması hem de toplantı ve gösteri hakkının kullanılabilmesi birlikte gözetildi. Hazırlık süreci yalnızca Türkiye sınırları içinde yürütülen tedbirlerle sınırlı kalmadı. Güvenlik birimleri, uluslararası bağlantıları olduğu değerlendirilen profesyonel protesto ağlarını ve sınır aşan organizasyonları da takip etti. “Kadrolu NATO eylemcileri” olarak nitelendirilen bazı kişilerin tespit edilmesi üzerine bilgiler vatandaşı oldukları ülkelerin emniyet birimleriyle paylaşıldı ve sınır ötesi tedbirler de devreye alındı.
ÖNCEKİ ZİRVELER ÖRNEK OLDU
Hazırlıkların önemli bir boyutu da geçmiş tecrübelerin incelenmesiydi. Geçen yıl Hollanda’da gerçekleştirilen NATO Zirvesi ile önceki zirveler ayrıntılı şekilde analiz edildi. Daha önce yaşanan güvenlik zafiyetleri masaya yatırıldı, çıkarılan dersler Ankara’daki planlamaya yansıtıldı. Sahada görev yapan 56 bini aşkın İçişleri personeline zirveye özel yelekler ve özel kimlik kartları dağıtıldı. Böylece görevli personelin ayırt edilmesi kolaylaştırılırken, olası sızma girişimlerinin önüne geçilmesine yönelik ilave tedbirler de hayata geçirildi.
TEHDİT EYLEME DÖNÜŞMEDEN ÖNLENDİ
Belki de bütün bu hazırlıkların en önemli sonucu, kamuoyunun hiç haberdar olmadığı gelişmelerdi. Bu arada çok sayıda potansiyel tehdit daha eyleme dönüşmeden önlendi. Bazı girişimlere ise son anda, kamuoyunda endişe veya panik oluşturmayacak şekilde acil müdahale timleri tarafından sessizce müdahale edildi.
